Chuyển đổi số: Cách cải thiện tỷ lệ thành công cho doanh nghiệp

Phần lớn các chương trình chuyển đổi số không mang lại lợi ích như lãnh đạo kỳ vọng. Nghiên cứu mới cho thấy 5 nhóm phương pháp giúp tối đa hóa cơ hội đạt kết quả vượt trội.

Với các công ty lâu đời, áp lực số hóa mô hình kinh doanh và sản phẩm đã lên một mức mới. Nghiên cứu của McKinsey cho thấy 10% công ty đương nhiệm số hóa tốt nhất thu về tới 80% doanh thu số trong ngành của họ. Gia nhập nhóm tinh hoa đó không hề dễ dàng. Trong một khảo sát mới với hơn 1.700 lãnh đạo cấp cao (C-suite), chúng tôi nhận thấy một chương trình chuyển đổi số trung bình (nỗ lực hỗ trợ mô hình kinh doanh hiện có bằng cách tích hợp công nghệ tiên tiến) có 45% khả năng mang lại lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng. Trung bình, khả năng vượt kỳ vọng lợi nhuận chỉ là 1/10.

Tin tốt là lãnh đạo có thể tăng đáng kể khả năng một chương trình chuyển đổi tập trung vào ứng dụng kỹ thuật số (digital enablement) vượt kỳ vọng về hiệu suất. (Để tìm hiểu thêm nghiên cứu của McKinsey về các yếu tố thành công trong chuyển đổi kinh doanh nói chung, xem “Why your next transformation should be ‘all in’” và “The numbers behind successful transformations“.) Nghiên cứu mới nhất của chúng tôi cho thấy những chương trình chuyển đổi số đặc biệt hiệu quả khác biệt chủ yếu ở các phương pháp mà lãnh đạo lựa chọn áp dụng. Áp dụng một bộ phương pháp chuyển đổi được xác định rõ giúp nâng khả năng vượt kỳ vọng lợi nhuận lên hơn 50%, cao gấp khoảng 5 lần so với các chương trình không áp dụng phương pháp nào trong số này (Hình 1). Hơn nữa, cùng một tổ hợp phương pháp này hiệu quả với mọi loại chương trình ứng dụng kỹ thuật số mà khảo sát đề cập.

Một chương trình chuyển đổi số trung bình có 45% khả năng mang lại lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng.

Để đi đến kết luận này, chúng tôi phân tích kết quả khảo sát theo 2 cách. Chúng tôi dùng nhiều kỹ thuật phân loại bằng machine learning để xác định các “cụm” phương pháp chuyển đổi số gắn chặt với hiệu suất vượt kỳ vọng. Chúng tôi cũng dùng phân tích hồi quy (regression analysis) để tìm ra những phương pháp có tác động lớn bất thường đến kết quả chuyển đổi số so với kỳ vọng. Với hai cách bổ trợ nhau này, chúng tôi xác định được các đặc điểm chuyển đổi có ý nghĩa thống kê cả trong việc giải thích lẫn dự đoán khả năng thành công vượt trội. Từ phân tích đó nổi lên 5 nhóm phương pháp có tác động đặc biệt đến hiệu suất. Chỉ cần áp dụng 2 nhóm đã giảm đáng kể khả năng chương trình chuyển đổi không đạt kỳ vọng. Áp dụng cả 5 nhóm sẽ tối đa hóa cơ hội chuyển đổi số vượt kỳ vọng hiệu suất, tương đồng với nghiên cứu của các đồng nghiệp chúng tôi, những người khuyến nghị rằng cuộc chuyển đổi tiếp theo nên “tất tay” (Hình 2). Các nhóm phương pháp gồm:

Đặt ra ưu tiên rõ ràng. Trong chuyển đổi số, tập trung vào một vài chủ đề rõ ràng gắn trực tiếp với kết quả kinh doanh đo lường được sẽ giúp đạt kết quả tốt hơn. Những người tham gia khảo sát cho biết công ty họ định hướng chuyển đổi số theo cách này có khả năng báo cáo kết quả vượt kỳ vọng cao gấp 1,7 lần so với những người khác. Khả năng chuyển đổi số đặc biệt hiệu quả cũng cao hơn khi lãnh đạo xác định những phần nào của chương trình liên quan đến các lựa chọn “khó đảo ngược”, có tính quyết định với định hướng của công ty, và thống nhất cách xử lý các phần đó.

Đầu tư vào nhân tài, đặc biệt ở cấp lãnh đạo. Ứng dụng kỹ thuật số thường mang lại kết quả tốt hơn khi công ty chú trọng thu hút, phát triển người tài và tuyển nhân viên có năng lực số và phân tích tốt. Rõ ràng, để chuyển đổi thành công ty số cần bổ sung những vị trí lãnh đạo chuyên trách. Giám đốc kỹ thuật số (Chief Digital Officer – CDO) là thành viên thiết yếu trong ban lãnh đạo: tất cả các công ty thành công đều có CDO. Giám đốc phân tích (Chief Analytics Officer – CAO) thậm chí đã trở thành vai trò lãnh đạo quan trọng hơn đối với chuyển đổi số hiệu quả. (Để tìm hiểu thêm về nỗ lực xây dựng văn hóa dựa trên phân tích nâng cao, xem “The analytics academy: Bridging the gap between human and artificial intelligence“.) Phân tích mới nhất của chúng tôi cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa việc có CAO và kết quả vượt kỳ vọng.

Cam kết thời gian và tiền bạc. Ngay cả khi đã có các ưu tiên rõ ràng và đội ngũ giỏi, lãnh đạo vẫn có thể khó duy trì sự tập trung vào ứng dụng kỹ thuật số. Họ không được để mình bị phân tâm. Trong các chương trình chuyển đổi số được nghiên cứu, khả năng vượt kỳ vọng cao gấp 1,5 lần khi người tham gia khảo sát cho biết chuyển đổi số là ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo cấp cao. Công ty cũng cần dành đủ ngân sách cho chuyển đổi số. Những người cho biết công ty họ đã phân bổ chi phí vận hành cho chuyển đổi số có khả năng báo cáo kết quả vượt kỳ vọng cao gấp 1,3 lần.

Áp dụng phương pháp agile (linh hoạt). Tốc độ chóng mặt của đối thủ và khách hàng trong nền kinh tế số buộc doanh nghiệp phải xem xét và sắp xếp lại ưu tiên thường xuyên hơn bao giờ hết. Chúng tôi nhận thấy những công ty có hiệu quả kinh tế hàng đầu cập nhật chiến lược số thường xuyên hơn nhiều so với các công ty khác. Tương tự, khảo sát cho thấy những người có công ty áp dụng phương pháp agile có khả năng báo cáo chuyển đổi số vượt kỳ vọng cao gần gấp đôi. Sự linh hoạt này thường thể hiện trên toàn doanh nghiệp. Nghiên cứu khác của McKinsey cho thấy trong các chương trình chuyển đổi số thành công, nhân viên thường được khen thưởng nhiều hơn khi đưa ra ý tưởng mới, chấp nhận rủi ro hợp lý và áp dụng cách làm thử nghiệm và học hỏi (test-and-learn) khi theo đuổi cơ hội.

Trao quyền cho nhân viên. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy hiệu suất tăng khi tầm quan trọng của ứng dụng kỹ thuật số được củng cố với nhân viên ở mọi cấp, không chỉ ở cấp cao. Chuyển đổi số có nhiều khả năng đặc biệt hiệu quả khi công ty phân định rõ vai trò, trách nhiệm và giao một “người phụ trách” (owner) cho từng sáng kiến chuyển đổi. Khả năng đạt kết quả vượt trội cũng tăng khi công ty yêu cầu từng người chịu trách nhiệm hoàn thành mục tiêu cá nhân được giao. Cuối cùng, chuyển đổi số có nhiều khả năng vượt kỳ vọng hơn nếu công ty cân bằng giữa kỳ vọng đặt ra cho từng cá nhân với kỳ vọng dành cho các nhóm lớn hơn và toàn tổ chức. Những người cho biết công ty họ đã xây dựng tinh thần cùng chịu trách nhiệm về mục tiêu chuyển đổi số có nhiều khả năng báo cáo kết quả vượt kỳ vọng hơn.

Đây không phải là kết quả duy nhất. Phân tích còn cho thấy khả năng đạt kết quả chuyển đổi tốt hơn kỳ vọng dường như không phụ thuộc vào mục tiêu mà công ty đặt ra (chẳng hạn tăng doanh số qua kênh số, quan hệ khách hàng chặt chẽ hơn, chi phí vận hành thấp hơn hay sản phẩm, dịch vụ chất lượng hơn). Phân tích cũng gợi ý rằng khả năng vượt kỳ vọng lợi nhuận là tương tự nhau, bất kể chương trình số tập trung vào bộ phận chức năng nào của tổ chức, như vận hành hay marketing và bán hàng.

Việc không có mối liên hệ rõ ràng với hiệu suất ở các khía cạnh đó càng làm nổi bật mức độ gắn kết giữa 5 nhóm phương pháp chúng tôi xác định và kết quả của các chương trình ứng dụng kỹ thuật số. Ban lãnh đạo có thể không kiểm soát được mức độ cạnh tranh số mà họ phải đối mặt, hay mức độ số hóa của ngành và những thay đổi về ranh giới ngành. Nhưng họ có ảnh hưởng đáng kể đến việc cách tiếp cận chuyển đổi số của tổ chức áp dụng các phương pháp này đến đâu, và chính điều đó có thể giảm bớt sự bất định và đưa kết quả vượt trội vào tầm tay.

Bài dịch từ Digital transformation: Improving the odds of success (McKinsey Quarterly, McKinsey & Company, 2019).