NFTs trong ngành công nghiệp giải trí

Dù vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, NFT đã có ảnh hưởng không thể phủ nhận đến ngành công nghiệp giải trí. Ngành này đang nhận nhiều tác động tích cực từ NFT, và nhờ xu hướng đó, cả nhà đầu tư lẫn nghệ sĩ cũng dần chú ý đến NFT.

Định nghĩa về NFT

NFT là viết tắt của non-fungible token (token không thể thay thế). Không thể thay thế nghĩa là duy nhất và không thể hoán đổi với thứ khác. Trong trường hợp NFT, token là một đơn vị giá trị hoặc tài sản tồn tại trên blockchain. Nói đơn giản, NFT là một tài sản kỹ thuật số duy nhất tồn tại trên blockchain.

Phần lớn NFT được mua bán hiện nay nằm trên blockchain Ethereum. Công nghệ blockchain là yếu tố quan trọng tạo nên sự khan hiếm, tính bảo mật và tính duy nhất của NFT. Cách blockchain ghi nhận, theo dõi thông tin và giao dịch khiến việc sao chép hay đánh cắp NFT rất khó. Với ngành công nghiệp giải trí, đây có thể là bước đột phá lớn trong việc giảm gian lận và tăng tính minh bạch.

NFT có thể là bất kỳ sản phẩm kỹ thuật số nào, từ tác phẩm nghệ thuật số, meme, âm nhạc cho đến tweet. Về cơ bản, người mua và người bán quyết định giá trị của NFT. Nhiều người có thể không nghĩ một tác phẩm nghệ thuật số đáng giá bao nhiêu, nhưng trên thực tế, NFT đắt giá nhất cho đến nay đã được bán với giá 69,3 triệu USD.

Tuy nhiên, các NFT trị giá hàng triệu đô la không phải số đông, chúng chỉ là những NFT được báo chí chú ý nhiều nhất. Thực tế, NFT giúp người bình thường cũng có thể trở thành nhà sưu tập. Người mua có thể bắt đầu bộ sưu tập NFT bằng cách mua trên các chợ trực tuyến như OpenSea bằng token Ethereum. Cần lưu ý rằng token Ethereum không phải cách duy nhất để mua NFT; chỉ là hiện nay phần lớn NFT nằm trên blockchain Ethereum.

NFT là một món đồ sưu tầm kỹ thuật số (digital collectible): gần như bất kỳ tệp nào đã được tải lên internet và có thể được tìm kiếm, theo dõi qua blockchain. Đó có thể là tệp JPEG, PNG, MP3, WAV, MP4…, tức gần như bất cứ thứ gì có thể tải lên. Khi đã được đưa lên blockchain và có định danh duy nhất, tệp này có thể được mua, bán, trao đổi, đấu giá…

NFT thay đổi ngành công nghiệp giải trí như thế nào?

NFT có tiềm năng thay đổi hoàn toàn cách phim được làm, sản xuất và phân phối, qua đó dân chủ hóa một ngành vốn mang tính một chiều. Để hiểu rõ hơn, hãy nhìn vào dự án phim Antara của Arabian Camels. Bộ phim sử thi Hollywood kinh phí lớn này là một trong những phim đầu tiên do cộng đồng NFT sản xuất, minh chứng cho khái niệm phim NFT.

Với các nhà làm phim và nhà sản xuất, điều này có nghĩa là họ không còn bị giới hạn bởi ngân sách hay các phương thức huy động vốn khó khăn của những hãng sản xuất hàng đầu. Phim NFT cho phép họ phân phối một phần quyền sở hữu bộ phim cho người xem, qua đó huy động số vốn cần thiết. Cách làm này đặc biệt hữu ích với các nhà làm phim và nghệ sĩ mới vào nghề, chưa có tên tuổi trong ngành. Những vai trò cụ thể như “nhà sản xuất” có thể được đại diện và chào bán dưới dạng NFT, biến người sở hữu NFT thành nhà sản xuất của bộ phim. Xuyên suốt các giai đoạn làm phim, NFT có thể được dùng để đưa cộng đồng vào quá trình ra quyết định, quảng bá dự án và xây dựng tệp người hâm mộ trung thành từ trước khi phim ra mắt.

Còn với các hãng sản xuất lớn và những thương hiệu phim (franchise) có hàng triệu người theo dõi, NFT là cơ hội đặc biệt để củng cố cộng đồng fan trong metaverse. Nhiều hãng như Disney đã bắt tay xây dựng chợ NFT, và gần đây Lionsgate đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với nền tảng NFT Autograph để tạo NFT cho các thương hiệu lớn như Mad Men, John Wick và The Hunger Games.

“NFT mang đến cơ hội rất lớn cho những trải nghiệm xây dựng thế giới thực tế hỗn hợp, giúp tăng tương tác của người dùng và xây dựng cộng đồng để hàng trăm triệu khách hàng toàn cầu của chúng tôi tạo ra những bộ sưu tập kỹ thuật số độc nhất. Autograph là điểm đến lý tưởng cho hành trình khám phá này”, bà Jenefer Brown, Phó chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc Lionsgate Global, cho biết.

Các NFT được phát hành có thể là bất cứ thứ gì, từ avatar nhân vật đến video clip trích từ phim.

Với các nghệ sĩ, kỹ thuật viên, nhạc sĩ và đạo diễn mới nổi, NFT có thể là con đường để được biết đến trong ngành. Ben Mauro, một họa sĩ concept của Hollywood, đã kiếm được trong 7 phút nhờ bộ sưu tập NFT nhiều hơn cả 12 năm làm việc ở Hollywood. Giống như Mauro, những nghệ sĩ mới nổi có thể dùng NFT theo cách riêng để thể hiện tài năng, thu hút khán giả và tăng độ nhận diện trong ngành.

Hàng hóa ăn theo phim (movie merchandising) là một lĩnh vực khác mà NFT có thể tạo ra khác biệt lớn. Người hâm mộ từ lâu đã sưu tầm poster, quần áo và mô hình nhân vật từ những bộ phim yêu thích, và NFT mở thêm một chiều mới cho thú vui này. Sự khan hiếm của NFT cho người hâm mộ cảm giác thỏa mãn khi sở hữu một phần của bộ phim mà không ai sao chép được. Người nổi tiếng cũng có thể tận dụng cơ hội này bằng cách tạo bộ sưu tập hàng hóa NFT cho người hâm mộ. Xu hướng này mới bùng lên gần đây và những người nổi tiếng như Eminem, Justin Bieber, Snoop Dogg và Jimmy Fallon đều đã tham gia.

Bên cạnh các ứng dụng hiện tại, Anndy Lian, CEO sàn giao dịch BigONE, cho rằng NFT có thể sớm được tích hợp vào phim, giúp phim có tính tương tác và cho người xem thứ gì đó để săn tìm.

Nhìn tổng thể, việc tích hợp NFT vào ngành giải trí cho phép người dùng tham gia tích cực vào từng bước. Cả người xem lẫn nhà sáng tạo (creator) đều có cơ hội kết nối bên ngoài màn ảnh và đưa ngành giải trí tới những chiều kích chưa từng có.

Không chỉ Warner Bros, nhiều đơn vị giải trí khác cũng đang tận dụng những khả năng của NFT. Công ty nghiên cứu tiền mã hóa BigToken dự đoán 70% đồ sưu tầm kỹ thuật số được bán ra cuối cùng sẽ đến từ tài sản trí tuệ (IP) truyền hình, điện ảnh hoặc thể thao. Ngành giải trí đang tìm ra những cách độc đáo để dùng các tài sản số này nhằm mở rộng IP, tương tác với người hâm mộ, tạo ra giá trị tiền tệ và trao quyền sở hữu cho người dùng.

Dưới đây là một số cách các đơn vị trong ngành giải trí đang khai thác IP và kéo người hâm mộ tham gia bằng NFT.

Stoner Cats

Khi mua một trong những chú mèo NFT sưu tầm, bạn sẽ được xem một loạt phim hoạt hình ngắn vui nhộn, với phần lồng tiếng của Mila Kunis, Jane Fonda, Chris Rock và nhiều người khác. Stoner Cats hướng đến “phi tập trung hóa việc sản xuất nội dung” bằng cách kết nối trực tiếp người kể chuyện với khán giả, không cần các tập đoàn truyền thông lớn đứng giữa.

Hơn 10.000 NFT được mở bán với giá 0,35 ETH (hơn 800 USD) đã bán hết trong vòng 35 phút, thu về tổng cộng 8,5 triệu USD.

NBA Top Shot

Các món đồ sưu tầm NBA Top Shot hoạt động tương tự thẻ bài sưu tầm (trading card). Người hâm mộ có thể mua các clip highlight và nhiều nội dung khác bằng Flow, token vận hành blockchain của Dapper Labs. Tính đến tháng 5/2021, Top Shot đã đạt doanh thu hơn 500 triệu USD.

Các cảnh phim Pulp Fiction

Đạo diễn Quentin Tarantino thông báo sẽ bán 7 cảnh chưa cắt từ bộ phim kinh điển Pulp Fiction dưới dạng NFT.

Người hâm mộ chắc chắn rất phấn khích trước tin này, nhưng Miramax, hãng phim sản xuất Pulp Fiction, đã nhanh chóng tuyên bố sẽ kiện Tarantino vì vụ mua bán. Cuộc chiến pháp lý này có lẽ đánh dấu khởi đầu của những tranh chấp lớn về quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến NFT.

Zero Contact

Vuele, đơn vị tự giới thiệu là nền tảng phân phối phim dạng NFT, đã phát hành bộ phim đầu tiên được phân phối dưới dạng NFT. Nhờ sức hút của ngôi sao Anthony Hopkins và sự khan hiếm, bộ phim lần đầu được bán cho 11 người mua vào tháng 9, sau đó phát hành thêm 2.500 NFT vào tháng 10.

Đây chỉ là một vài ví dụ về cách Hollywood đón nhận NFT để tạo ra những điểm chạm mới với người hâm mộ và thay đổi các mô hình phân phối nội dung truyền thống.

Tiềm năng của NFT

Trong khi một số người đã nhảy vào cuộc chơi NFT, số khác vẫn xem NFT là trào lưu nhất thời, ít có ứng dụng thực tế. Không ai biết trước tương lai, nhưng công nghệ nền tảng của NFT chắc chắn có sức sống lâu dài.

Dưới đây là một số cách ngành giải trí có thể ứng dụng NFT và công nghệ blockchain, hiện tại và trong tương lai:

• Tạo cảm giác độc quyền, cộng đồng và tư cách thành viên. Cho phép truy cập nội dung thông qua quyền sở hữu NFT sẽ tạo ra cảm giác khan hiếm. Một kênh độc quyền để chủ sở hữu NFT tương tác với nhau, với cốt truyện và với nhà sáng tạo sẽ hình thành một cộng đồng riêng quanh nội dung của bạn.
• Khuyến khích và khai thác sự sáng tạo, cộng tác của người hâm mộ. Tiếp nối ý trên, khi dùng NFT làm chìa khóa truy cập nội dung, bạn cũng có thể mời cộng đồng chủ sở hữu NFT cùng viết câu chuyện và chia sẻ ý tưởng.
• Tạo kết nối sâu sắc hơn giữa người hâm mộ và nghệ sĩ. Một trong những cơ hội thú vị nhất của nội dung được tài trợ và vận hành bằng NFT là có thể loại bỏ khâu trung gian (hãng phim, nhà phân phối và những tập đoàn trị giá hàng triệu đô la vốn tham gia vào quy trình truyền thống). Người hâm mộ nhờ đó có thể trực tiếp ủng hộ, thậm chí tác động đến nội dung và nhà sáng tạo mình yêu thích. Ngược lại, nhà sáng tạo có thể nhận tài trợ và góp ý trực tiếp cho tác phẩm. Khi việc sáng tạo và phân phối nội dung được phi tập trung hóa, quyền lực trở lại tay nhà sáng tạo và người hâm mộ.
• Đón nhận các mô hình phân phối nội dung mới. Trong khoảng một năm qua, đại dịch đã làm đảo lộn hoàn toàn các mô hình phân phối truyền thống. Quyền truy cập và tài trợ dựa trên NFT có thể tạo ra hình thức phân phối nội dung mới, phá bỏ rào cản của chu kỳ phân phối truyền thống và giảm ma sát giữa sáng tạo và tiêu thụ nội dung.

Người bán và người mua được lợi gì? Cơ hội nào cho nghệ sĩ và nhà sản xuất?

Với NFT, nghệ sĩ có thể lưu giữ vĩnh viễn bất kỳ bài hát, bản thu giọng hát, mẫu âm thanh hay dạng sóng thiết kế âm thanh nào. Điều này gần giống như đưa bất kỳ thứ gì vào một sổ cái (danh sách) phân tán toàn cầu, nơi tác phẩm của bạn luôn có thể được kiểm tra và xác minh tính xác thực.

Do cách blockchain vận hành (blockchain là công nghệ hoạt động như một danh sách giao dịch được xác minh bởi người dùng và các mạng lưới trên toàn thế giới), bất kỳ ai cũng có thể xem định danh duy nhất của NFT, thời điểm và người tạo ra nó. Nói cách khác, việc theo dõi tính xác thực của một tác phẩm rất dễ, khiến các bản sao giả gần như vô nghĩa.

Nghệ sĩ có thể dùng NFT như thế nào?

Nếu bạn là nhà sản xuất âm nhạc có âm thanh độc đáo hoặc bản thu mới độc quyền, bạn có thể đưa tác phẩm lên blockchain dưới dạng NFT để bán, giữ lại làm kỷ niệm hoặc tặng cho những người hâm mộ trung thành. Tất cả phụ thuộc vào mục tiêu cuối cùng của bạn. Bạn muốn kiếm tiền? Bạn muốn tạo sức hút (hype) bằng cách phát hành bộ sưu tập phiên bản giới hạn chỉ dành cho fan cứng? Hay bạn muốn gắn tiện ích (utility) cho NFT, chẳng hạn “Ai sở hữu NFT này sẽ được vào cửa miễn phí mọi buổi hòa nhạc của tôi suốt đời!”

Như đã nói, NFT có thể là bất cứ thứ gì: một bức ảnh, một đồ họa động, một video ca nhạc, thậm chí một tiếng trống snare thật sắc nét. Là người tạo ra NFT, bạn toàn quyền quyết định độ khan hiếm (phát hành một bản duy nhất hay một nghìn bản?), giá bán và cách phân phối.

Tất cả các yếu tố trên cần được cân nhắc khi lên chiến lược dùng NFT cho thương hiệu. Khi tạo NFT, hãy tự hỏi:

• NFT này có giúp tăng độ nhận biết thương hiệu không?
• Đây có phải là nguồn thu nhập ổn định cho thương hiệu không?
• Tôi có thể dùng NFT để tăng tương tác của người hâm mộ hoặc tăng doanh số bán vé không?
• NFT có thể dùng làm phần thưởng cho lòng trung thành của người hâm mộ không?
• Tôi có thể dùng NFT để hợp tác với các nghệ sĩ khác để đôi bên cùng có lợi không?

Ví dụ tại Việt Nam: Binz và Tuniver NFT

Ngành công nghiệp âm nhạc luôn chuyển mình theo công nghệ. Cùng với sự phát triển của blockchain, các nền tảng âm nhạc NFT như Tuniver đã ra đời để kết nối nghệ sĩ và người hâm mộ.

Đón đầu xu hướng này, ngày 16/3/2022, Binz phát hành bộ sưu tập Tuniver NFT cho ca khúc “Don’t Break My Heart”. Tuniver NFT là loại NFT âm nhạc phát hành trên nền tảng blockchain Tuniver, cho phép nghệ sĩ chia sẻ quyền sở hữu âm nhạc và tác phẩm nghệ thuật với người hâm mộ. Tuniver phân phối quyền sở hữu này cùng nhiều đặc quyền đời thực khác đến các nhà đầu tư cá nhân, từ người hâm mộ đến những người mê sưu tầm NFT, mở ra cơ hội để nghệ sĩ nhận đầu tư trực tiếp từ những người ủng hộ nhiệt tình nhất. Tuniver NFT gắn kết nghệ sĩ với người hâm mộ và nhà đầu tư theo một cách mới, mở ra hướng phát triển mới cho ngành âm nhạc ở Việt Nam và thế giới.

Bộ sưu tập có 4 định dạng: Platinum, Gold, Silver và Bronze, mỗi định dạng ứng với một tỷ lệ chia sẻ doanh thu bản quyền nhạc số của “Don’t Break My Heart” và những đặc quyền riêng. Qua bộ sưu tập này, Binz chia sẻ ca khúc theo một cách rất khác: không chỉ qua MV, audio hay các hoạt động quảng bá, mà còn chia sẻ quyền sở hữu ca khúc với người hâm mộ, những người luôn đồng hành trong chặng đường âm nhạc của anh. Người hâm mộ sở hữu NFT còn có cơ hội nhận merchandise phiên bản giới hạn, tham gia live session hoặc ăn tối riêng cùng thần tượng, bên cạnh khoản doanh thu bản quyền nhạc số được phân phối minh bạch qua hợp đồng thông minh (smart contract) của Tuniver.

Bài viết tổng hợp và biên dịch từ: VentureBeat (03/2022), Invoke, Icon Collective và VietNamNet.