Marketing
Marketing là gì?
Marketing (tiếp thị) là toàn bộ việc doanh nghiệp làm để hiểu khách hàng cần gì, tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu đó, định giá, đưa sản phẩm đến tay khách và cho khách biết sản phẩm tồn tại. Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA) định nghĩa marketing là “hoạt động, tập hợp các tổ chức và quy trình để tạo ra, truyền đạt, phân phối và trao đổi những sản phẩm có giá trị với khách hàng, đối tác và xã hội” (AMA, Definitions of Marketing, bản duyệt lại năm 2017).
Ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam, “làm marketing” thường bị hiểu là chạy quảng cáo Facebook, TikTok hoặc đăng bài fanpage. Quảng cáo chỉ là một phần của khâu truyền thông. Một sản phẩm định giá sai hoặc không có mặt ở kênh khách hay mua thì quảng cáo tốt đến mấy cũng khó bán.
Marketing gồm những việc gì?
Khung quen thuộc nhất là 4P (marketing mix), do E. Jerome McCarthy đưa ra năm 1960. Bảng dưới lấy ví dụ giả định một thương hiệu cà phê rang xay mới ở TP.HCM.
| Thành phần | Câu hỏi cần trả lời | Ví dụ (giả định) |
|---|---|---|
| Product (sản phẩm) | Bán cái gì, cho ai, khác gì đối thủ? | Cà phê Robusta Đắk Lắk rang mộc, gói 250g cho người tự pha phin ở nhà |
| Price (giá) | Khách sẵn sàng trả bao nhiêu, còn lãi sau phí sàn và vận chuyển không? | 95,000 đồng một gói, cao hơn cà phê siêu thị nhưng thấp hơn quán specialty |
| Place (phân phối) | Khách mua ở đâu? | Shopee, TikTok Shop và 20 tiệm tạp hóa quanh khu văn phòng |
| Promotion (truyền thông) | Khách biết đến sản phẩm bằng cách nào? | Video pha phin trên TikTok, quảng cáo tìm kiếm, mẫu thử tại tiệm |
Với dịch vụ, nhiều tài liệu mở rộng thành 7P (thêm People, Process, Physical evidence). Dùng khung nào cũng được, miễn là khâu nào cũng có người quyết định.
Xây thương hiệu và kích hoạt bán hàng
Ngân sách marketing thường chia thành hai loại việc. Xây thương hiệu (brand building) làm cho nhiều người nhớ và thích thương hiệu, hiệu quả đến chậm nhưng kéo dài. Kích hoạt bán hàng (sales activation) như mã giảm giá, retargeting, livestream chốt đơn, đem về đơn hàng ngay nhưng tắt ngân sách là đơn giảm.
Les Binet và Peter Field phân tích dữ liệu chiến dịch của Viện Thực hành Quảng cáo Anh (IPA) trong báo cáo “The Long and the Short of It” (2013) và đưa ra tỷ lệ tối ưu khoảng 60:40 giữa xây thương hiệu và kích hoạt. Báo cáo sau đó, “Effectiveness in Context”, ra con số 62:38 (IPA, 09/2023). Đây là số trung bình của nhiều ngành, không phải công thức. Shop mới trên sàn, dòng tiền mỏng, dồn nhiều hơn cho kích hoạt là hợp lý. Thương hiệu đã có doanh thu ổn định mà chỉ chạy khuyến mãi thì giá trị thương hiệu mòn dần.
Phân biệt marketing với các khái niệm dễ nhầm
| Khái niệm | Phạm vi |
|---|---|
| Marketing | Cả 4P: sản phẩm, giá, kênh bán, truyền thông |
| Sales (bán hàng) | Chốt giao dịch với từng khách hoặc từng đại lý |
| Quảng cáo (advertising) | Mua chỗ hiển thị trên kênh trả phí, nằm trong khâu Promotion |
| Branding | Xây hình ảnh và ấn tượng về thương hiệu trong đầu khách, là một mảng của marketing |
Marketing trả lời “bán cái gì, cho ai, giá nào, ở đâu”. Brand Strategy (chiến lược thương hiệu) hẹp hơn: thương hiệu muốn được nhớ đến vì điều gì và giữ lời hứa đó ra sao qua từng điểm chạm.
Câu hỏi thường gặp
Marketing và digital marketing khác gì nhau?
Digital marketing là phần marketing diễn ra trên kênh số: website, SEO, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, quảng cáo online. Lợi thế lớn nhất là đo được gần như từng lượt nhấp và từng đơn hàng, nên dễ áp dụng data-driven marketing.
Growth marketing có phải marketing không?
Có. Growth marketing là cách làm marketing theo vòng thử nghiệm nhanh trên toàn phễu, từ thu hút khách mới đến giữ chân và giới thiệu, thay vì chỉ lo phần đầu phễu.
Doanh nghiệp nhỏ có cần phòng marketing riêng?
Chưa chắc. Cần có người chịu trách nhiệm cho cả 4P và một con số đo hằng tháng, ví dụ chi phí có một khách hàng mới. Người đó có thể là chủ doanh nghiệp.
Nếu bạn cần lập kế hoạch marketing, chia ngân sách giữa xây thương hiệu và quảng cáo chuyển đổi, hãy liên hệ Adtek để trao đổi cùng đội Brand Strategy và quảng cáo. Phạm vi công việc có ở trang dịch vụ digital marketing.
